NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN.

Chiều tối 20/11/2015, mình đang đọc. Câu này : "Thì cứ để ông lão đi đưa thư, giữ lại làm gì. Sau rồi ngồi với các cụ già cũng được - có người khó chịu thốt ra". Lời thốt này vô tư đến lành lạnh, lần nào đọc đến đây mình cũng thấy lạnh trong người và cay cay khoé mắt. Nhưng rồi cũng ấm lại khi đọc đến : "Chúng ta ngồi quanh bàn tiệc, còn con người vàng ngọc đó thì đang hối hả chạy đi đưa thư, vội vã chuyển những bức điện chúc mừng của học trò cũ mình về kịp lễ khánh thành".  Ký ức nhớ, quên về người thầy đầu tiên gieo mầm tri thức cho vùng quê hẻo lánh. Ký ức vô cảm lạnh lùng và tình cảm biết ơn với thầy giáo của mình nhân dịp khánh thành trường ký túc xá. Người thầy đầu tiên mở lớp ở đây, dạy những học sinh đầu tiên ở chính nơi đây, nơi những học trò cũ của ông và quan khách đang "ngồi quanh bàn tiệc". Ký ức vô tình của kẻ vô danh, ký ức hối hận biết ơn của một cô học trò ưu tú thành công trên con đường tri thức, luôn đau đáu muốn gặp lại thầy với cả tình yêu nam nữ, dẫu chỉ của trò. Ký ức.

Ký ức về thầy, cô giáo trong mình cũng có khi cụ thể, cũng có lúc chung chung thế này, biết ơn thầy dù chỉ là trong truyện. Đã vài lần 20/11 mình đọc đi, đọc lại : Người thầy đầu tiên - truyện vừa của Chingiz Aytmatov. Để giữ lại những cảm xúc chung nhất về thầy, cô trong cuộc đời mình. Bị ám ảnh bởi tác phẩm và đặc biệt ám ảnh với hai đoạn trích trên. Đã từng suy nghĩ về những miền ký ức mỗi người, mình viết :

Đá cũng nặng

Cát cũng nặng

Nhưng lòng biết ơn

Còn nặng hơn nhiều.

Lá cũng nhẹ

Gió cũng nhẹ

Nhưng sự vô ơn 

còn nhẹ hơn nhiều.

Gió tan, lá mục
Gió, Lá, cũng miền.

Cát lắng, đá trơ
Đã miền Cát, Đá.

Vẫn biết bên ký ức chung là những ký ức riêng. Mỗi tình cảm, mỗi hành vi của một cá nhân thầy, cô thể hiện ra, thì mỗi học sinh đón nhận và sau này là ký ức về nó lại rất khác nhau. Mình đã từng há hốc kính phục khi cô Kh hai tay hai viên phấn với hai ngoáy là hai vòng tròn khá tròn trên bảng đen, với bạn khác thì : Cô cẩu thả, không dùng compa. Mình thích khi thầy T chỉ kể chuỵện xoay quanh bài địa lý là chính, ít giảng đọc chi tiết trong bài giảng, với câu kết tiết truyền thống là : Các em về xem chi tiết ở SGK, với bạn thì : Thầy không thuộc số liệu ở SGK, giảng rất a ma tơ. Mình đã nặng lòng khi thầy T yêu cầu mình sau giờ học về nhà thầy ở tập thể, để chép lại bài làm toán thầy cho về nhà hôm trước vào vở bài làm, dẫu trong giờ trước đó mình đã lên giải trên bảng rồi; Vở bài làm ở nhà, phải chép đủ bài làm, đó là qui định của thầy T. Khi xong thì đã quá trưa, Thầy bảo cùng ăn với Thầy bữa cơm trưa của một người "độc thân" vào cái năm 1971 đó, ăn gì? có gì để ăn? ăn bao nhiêu? mình chẳng nhớ! Nhưng ký ức về sự kiên định với qui định làm bài vào vở và bữa cơm đó thì vẫn hằn sâu. Các thầy, cô giáo của mình, các thầy, cô giáo là bạn mình, "các" thầy, cô giáo. Vẫn hiểu tuyệt đại đa số người đều là học sinh và như vậy mọi người đều mang trong mình ký ức về thầy, cô, miền ký ức thầy, cô; miền ký ức riêng chung vào ngày này (20/11) cho mỗi người. Mình đã ngoài 60, chưa biết sẽ còn trỗi dậy trong mình bao lần nữa, trong bao năm nữa, ký ức về thầy, cô, dẫu trỗi dậy bởi một gợi ý nhỏ nhoi nào đó? như hôm nay đưa Cháu đi nhà trẻ. Người thầy đầu tiên của Cháu đấy ư.

TIỆN, GỌN, SẠCH.

Nhớ những năm 2000, khi cả Công ty dồn sức vào học và thực hiện 5s. 5s một phương pháp làm gọn sạch nơi làm việc bao gồm : Sàng lọc; Sắp xếp; Sạch sẽ; Săn sóc; Sẵn sàng. Nội dung học thì nhiều, cán bộ học cỡ 3-5 ngày, công nhân học tại nơi làm việc (tại chỗ chứ không phải tại chức nhé) cỡ 3 tháng sau đó thực hiện và kiểm tra thường xuyên tuần, tháng, quí, năm. Phương pháp 5s bắt nguồn từ Nhật bản những năm 1980 thế kỷ 20, đưa vào Việt nam từ năm 1993 và đại trà những năm 2000. Việc học 5s với công nhân rất nan giải vì học xuất sứ từ tiếng Nhật, tiếng Anh rồi ra tiếng Việt, học tóm tắt rồi giải thích mở rộng, công nhân học cả như này : Điều kiện tiên quyết cho sự thành công khi thực hiện 5S là sự hiểu biết và ủng hộ của lãnh đạo. Lãnh đạo cần hình thành các nhóm công tác và chỉ đạo thực hiện. Đại loại vậy, dài và rối. Nên dù chữ nghĩa chỉ trong 3 trang A4, nhưng học và kiểm tra học thuộc đối với công nhân rất khó khăn. Khi đó mình nói với công nhân (vì mình là cán bộ nhé) là : Việc học thuộc các ông, các bà phải tự học, cứ nhai nhiều, nhai mãi khắc thuộc, thuộc sớm thì được tha sớm, vậy thôi, ai muốn được tha sớm thì thuộc sớm đi. Còn việc thực hiện thì như này, cứ tiện, gọn, sạch là xong. Để dụng cụ vào chỗ nào thì trao đổi với nhau thấy tiện là được, tiện lấy ra cất vào, vẫn như vậy thấy gọn, thấy sạch là xong. Đừng quá chú tâm vào tiếng Nhật, tiếng Anh, vào ý nghĩa của 5s làm gì cho rối thêm ra. Tiện, gọn, sạch cứ thế nhé, tiện cho mình, gọn cho mình và sạch cũng cho mình. Công nhân nói : Nếu cấp trên nữa kiểm tra nhắc nhở thì bọn em nói sao? Thì cứ rón rén đề nghị theo Anh (Chị) thì phải làm thế nào ạ? a.. a.??? Còn bọn em thấy tiện lắm rồi.

Cuộc sống vẫn vậy. Cùng một việc, tại cấp này thì suy nghĩ theo luồng này! ở cấp khác thì nghĩ theo luồng khác. Với người thực hiện hành vi thì nghĩ chuyện cầm tay, chạy chân thế nào cho hợp lý, để ở đây chạy sang hướng kia là ngược, vướng; ở đây được bôi dầu mỡ bảo quản, còn chỗ này tuyệt đối không, vì cầm tay vào, cứ vậy, và cứ vậy. Nói phét nhỏ tý, ở chỗ này có nhiều lá rụng mới lãng mạn, mới run run ý thơ, ở chỗ khác có lá rụng thì bẩn. Mày ở thành phố về chơi nửa ngày, mày dặn : Cái cầu ao này, cây vối kia phải giữ lại mới đẹp, mới có khung cảnh đồng quê; Tao đang cần cái ăn, cái mặc, tao không nói ra nhưng con gà tao thịt tiếp mày sáng nay, mày luôn miệng khen ngon, gà chạy bộ ngon thật! là định để dành đến ... . Cuộc sống là vậy. Nói phét to nhoé : Trong đoạn  này : Về giải pháp cụ thể, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh 3 điểm lớn, quan trọng trong quan hệ với Trung Quốc và bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ quốc gia. Đó là: chúng ta chân thành, làm hết sức mình để tăng cường quan hệ hợp tác, hữu nghị, bình đẳng, cùng có lợi, cùng phát triển với Trung Quốc trên tất cả các lĩnh vực.

Thứ 2, chúng ta kiên quyết đấu tranh, bảo vệ độc lập chủ quyền, lãnh thổ, lợi ích quốc gia theo đúng chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước cũng như Hiến chương của Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế, nhất là công ước về Luật Biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc, các cam kết  khu vực, tuyên bố ASEAN – Trung Quốc về ứng xử của các bên liên quan trên Biển Đông…

Thức ba, đồng thời với phát triển kinh tế – xã hội, chúng ta phải tăng cường quốc phòng an ninh, nâng cao hiệu công tác đối ngoại, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. “Phải tăng cường khối đại đoàn kết, sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc; phải tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của cộng đồng quốc tế về chân lý, lẽ phải của chúng ta. Gìn giữ hòa bình, ổn định để tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho xây dựng, pháy triển, bảo vệ tổ quốc Việt Nam của chúng ta” – Thủ tướng nhấn mạnh thêm. Trích trong : http://nguyentandung.org/thu-tuong-tra-loi-chat-van-ve-bao-ve-chu-quyen-lanh-tho.html

Đúng, đúng, rất đúng, đúng đến nhiều năm nữa. Đúng đến mức, có ai cần phát biểu về vấn đề này có thể chép lại vẫn không sai, miễn nhớ đổi một vài tên riêng cho phù hợp khi đó. Ví dụ Trung quốc đã đổi tên thì thay bởi tên mới, tuyên bố ASEAN không còn thích dụng thì thay bởi tuyên bố mới của tổ chức mới, nhớ thay nhé. Nhưng cuộc sống là hiện tại, sống trong hiện tại. Hiện tại làm gì? Chỗ nào? Hôm nay đang làm! Ở chỗ ấy! Như thế này! Vẫn là cho tiện, cho gọn và sạch sẽ, vậy thôi.

KHIÊN CƯỠNG.

Sáng nay xem VTC14 phát tin về việc học môn Lịch sử trong giáo dục đến phổ thông. Nghe có đến gần chục vị "nguyên" hội sử học và liên quan đến sử học phát biểu ý kiến về vấn đề này, mình gọi "ý kiến" không gọi chính kiến vì từ ngữ các vị dùng và giọng điệu hơi hung hăng khi các vị phát. Hôi trong mồm, mình nói khiên cưỡng. Bây giờ đọc http://vov.vn/xa-hoi/giao-duc/lich-su-phai-la-mon-hoc-doc-lap-va-bat-buoc-trong-giao-duc-pho-thong-450567.vov.   Xin trích tí nhoé : "Tham luận của các giáo viên, chuyên gia lịch sử tại hội thảo nêu rõ, Lịch sử phải được coi là môn học khoa học với tính giáo dục toàn diện và hệ thống. Dạy lịch sử là dạy cho học sinh về truyền thống dân tộc, quá trình dựng nước và giữ nước. Trong bậc phổ thông, môn lịch sử phải được coi là môn học cơ bản, độc lập và bắt buộc. Nếu tích hợp môn lịch sử ở cấp trung học phổ thông với các môn khác thành môn học Công dân với Tổ quốc như trong dự thảo cũng đồng nghĩa với xóa bỏ môn lịch sử trong giáo dục phổ thông.

Quang cảnh hội thảo

Giáo sư Trần Thị Vinh, Khoa Sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, tích hợp các môn học là xu hướng đúng, nhưng chỉ tích hợp ở cấp tiểu học, còn cấp trung học phổ thông, trung học cơ sở thì phải có sự phân hóa. Trong khi đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo lại chia nhỏ môn Lịch sử, lấy một ít nội dung đem tích hợp với các môn khác ở bậc trung học phổ thông là đi ngược lại xu thế thế giới, không có cơ sở khoa học mà chỉ là giảm bớt một số môn một cách cơ học:".  

Ồ, trích được cả ảnh này, tài thật, tài đến xấp xỉ họ ấy nhỉ.

Mình cũng đã viết về học nhiều, nhưng hôm nay xả thêm một tí chắc chẳng "ấy" ai nhỉ. Bây giờ xin rón rén nói này : Mình là trẻ con - theo nghĩa về trình độ để thẩm định môn học lịch sử trong trường phổ thông - nên rón rén này thật chứ không là ý kiến.

Một là : Việc học nào cũng chú tâm, chú dụng vào : Chất lượng và khối lượng tiếp thu được ở trong người học - khác chất lượng và khối lượng yêu cầu. Không bao giờ là : "môn lịch sử phải được coi là môn học cơ bản, độc lập và bắt buộc.".  không nhất thiết phải là : "phải được học suốt quá trình trung học". Môn sử cũng chẳng ra khỏi đó, chỉ chú tâm, chú dụng vào chất lượng và khối lượng mà thôi.

Hai là : Học riêng, học chung (tích hợp ý mà, giống như các cụm từ "phối kết hợp", "cả hệ thống chính trị vào cuộc", v v ..  mà cả xã hội đã đua nhau dùng); Dạy riêng, dạy chung; Cô riêng, thầy chung; Cùng lớp hay khác lớp; Tất cả riêng chung đó nên để cho Trường, Lớp tự định liệu - thiếu Thầy thì chung Cô, thiếu lớp thì chung phòng, thiếu người (thầy, cô ấy mà) hiểu biết chuyên thì chung môn, thậm chí khi ngủ, thiếu giường thì chung sàng. Miễn là, miễn rằng, tích hợp ''cũng tích hợp nhé - thích không'' nên được, tạo ra được, nặn ra được thằng cu, cái hĩm - ý chết con người chứ - xã hội chủ nghĩa như ta hằng mong muốn, nhưng mình đơn giản nói là : Công dân Việt hoặc cao xa hơn Công dân toàn cầu, công dân thế giới, công dân quốc tế. Được công dân là quí rồi. Xin xem : TRIẾT LUẬN VỀ HỌC TK21. hoặc HỌC NÀO.

Ba là : Môn học Lịch sử Việt nam là một môn học gắn liền thực thể quốc gia Việt nam nên mọi người Việt nam cần học, cần biết. Cần học, thì đưa vào chương trình chung một khung cứng khối lượng nào đó để đa số học sinh được học (chưa hẳn là tất cả phải học nhé). Cần biết, là những cá nhân công dân nào chưa có điều kiện được học ở phổ thông thì tự tìm hiểu thêm để tự tin mà giao tiếp hoặc kiếm sống. Về nhận thức này mình đã ghi sơ trong ĐỒI NHẬN THỨC. và KHÔNG SAO.
Viết này mình đã chê vài cố nhà cố sử đã nói nhiều, nói cứng về môn lịch sử. Mình thành thật nhận thấy họ đã khiên cưỡng thực, khiên cưỡng và cố chấp. Cuộc học mêng mông, cuộc đời bể sở. Phó tổng thống Mỹ quốc Joe Binden không biết có học sử Mỹ nhiều không mà còn dẫn cả Kiều của Nguyễn Du ở Việt nam mình cơ đấy. Mình nhận thấy, ít nhất Ông đã cần biết Kiều và dẫn đúng lúc gặp Ông Trọng thế thôi, còn sở học thì chưa được thấy. Trong  HỌC GÌ. mình đã trích câu này :

Dân ta phải biết sử ta,

Nếu mà chưa biết thì tra Gu gờ.

Tuy nhái thơ Bác nhưng đáng ngẫm cho ngày nay, khi các thiết bị điện tử dân dụng tràn ngập. Thằng cháu mình hai tuổi, Bố, Mẹ mua cho mấy loaị sách điện tử dạy phát âm chữ cái, dạy nhận biết các loại cây cỏ, loài vật, dạy học tiếng Anh ... Này nhé, "bé ơi, mình học nhé"; "bé ơi, chữ rờ ở đâu"; "bé chỉ đúng rồi"; "bé ơi, bé còn đấy không"; "tạm biệt bé nhé, lúc khác mình học tiếp" ...

Xin đọc thêm toàn bộ bài ở nhãn "HỌC." và chờ mình viết xong "tiện, gọn, sạch" rồi hãy chưởi nhát, bới phát nhé, mấy con cô, thằng mãnh bạn mình. Chờ đấy, trước khi nói mình khiên cưỡng.